ŞADİ ÇALIK "HEYKEL OLMAYAN YERDE HEYKEL YAPMAK İÇİN YAŞAMAK" |
Söyleşi: ESI Dergisi, 1956
"RESİM HEYKEL MİMAR SENTEZİ ÜZERİNE"
ile söyleşi.
ESİ Dergisi.
Ocak ayı içinde Nuri İyem ile birlikte açtığı sergisi münasebetiyle Şadi Çalık ile konuştuk:
ESI: Yeni heykel anlayışınız?
Şadi Çalık: Eskiden resim ve heykel, mimariye eklenmek istenen birer ayrı unsurdu. Bugün resim de, heykel de mimarinin bünyesine iştirak ediyor. Böylece resim tuvalden, heykel de biblo olmaktan kurtuluyor.
Abstré sanat, objenin de-formasyonundan çıkıp daha pür bir hale geliyor. Sırf kendi imkanlarıyla hitap etmeğe çalışıyor. Bu, 20. yüzyıl çağımızın bir zaruretidir.
ESI: Resim ve heykeli mimarinin bünyesine karıştırmak fikri nasıl bir estetik anlayışın eseridir?
Şadi Çalık: Denebilir ki günümüzün insanının ihtiyaçlarından meydana gelen bir şey. Bir şehre baktığımız zaman bir mimari form içinde görmek gerekiyor. İnsan şekiller içinde yaşar. Belki uykuda, ve belki de temiz bir gökyüzüne baktığımız zaman şekillerden kurtuluyoruz. Bunun dışında daima şekiller içindeyiz.
ESI: Şekil üzerine yapılagelen deformasyonlar hakkındaki fikriniz?
Şadi Çalık: Hayat değiştikçe, zaruri olarak sanat da değişiyor. Bu değişme, alışılmış şekillere karşı, sanatçının yarattığı yeni şekillerdir ki, bundan da yeni sanat ekolleri doğuyor. Gününü yaşayan sanatçı gerçek sanatçıdır. Mesela benim bugün 16., 17. yüzyıl sanatını yapmam abes bir şey olur. Bunun yanında sanatçı 1956’nın içinde bulunuyorsa bu çağın sanatını kavramak bu devrin ihtiyaçlarına cevap vermek mecburiyetindedir.
ESI: Bundan, sanatçının "güne uyan" mı, "günü ileri götürmesi" mi gibi bir soru çıkıyor, ne dersiniz?
Şadi Çalık: Sanatçı olarak işimiz, günü ileri götürmek değil, günü keşfetmek. Halk ile sanatçı arasındaki ayrılık da bundan ileri geliyor. Bugün gülünç denen bir sanat eserinin yarın, elli yıl sonra tutunmasını da bu sebebe bağlayabiliriz. Bütün sanat tarihi bunun misalleriyle doludur. Empresyonistlerin üzerine bir zamanlar bastonla yürünmüştü. Bugün bu ustaların eserlerine "ne güzel" deniyor.
ESI: Çalışmalarınızın estetik anlamı nedir ?
Şadi Çalık: Grup Espas´in estetiğine giriyor. Onlara göre resim, heykel, mimari sentezi yeni bir anlamdır. Bu anlayışı tatbike şimdilik imkan yok.