Orhan Alsaç
İstanbul 1914
- İstanbul 1991
|
Mimar ve kent plancı.
Mimarlık öğrenimine 1933’te ’nde (GSA) (b.MSÜ) başladı. 1936’da Münih Teknik Üniversitesi’ne girdi, 1940’ta bu üniversitenin Mimarlık Fakültesi’ni bitirdi. 1941’de Türkiye’ye döndükten sonra Bayındırlık Bakanlığı’nda çalışmaya başladı; 1949’da Şehircilik Fen Heyeti Müdürü, 1955’te Yapı ve İmar İşleri Reisi oldu. 1959’da İmar ve İskân Bakanlığı Mesken Genel Müdürlüğü’ne atanan Alsaç, 1960-61’de Bayındırlık Bakanlığı Müsteşarlığı’nda bulundu. 1961-73 yılları arasında ODTÜ’de yapım işlerinden sorumlu rektör yardımcılığı, 1973-76 arasında da T. İş Bankası Genel Müdürlüğü İnşaat Bürosu yöneticiliğini yaptı. “Şehircilik Bakımından İmarla İlgili Mevzuatımız ve Başka Memleketler Mevzuatı ile Mukayesesi” (1958) adlı çalışmasıyla Mimarlık Fakültesi’nden doçentlik unvanını aldı. 1976’da Ankara Devlet Mimarlık Mühendislik Akademisi (ADMMA) öğretim kadrosuna girdi ve 1977’de profesör oldu. Kent planlama konusunda dersler veren Alsaç, 1983’e dek Akademi’ye bağlı yüksekokulda müdürlük, daha sonra da yeni kurulan Mimarlık Fakültesi’nde dekanlık, Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde başkanlık yaptı. 1984-87 arasında ise TÜBİTAK Yapı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü görevini yürüttü.
Bayındırlık Bakanlığı’ndaki çalışmaları sırasında mimarlık ve kent planlama hizmetlerinin örgütlenmesi ve yurt yüzeyine yayılması çalışmalarına öncülük etti. Mimarlık ve kent tasarımına ilişkin yarışmaların düzenlenmesi (1952), Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği’nin (TMMOB) kurulması (1954), imar yasası ve yönetmelikleri (1956), İmar ve İskân Bakanlığı’nın kuruluşuyla (1958) ilgili olanlar başta olmak üzere bu yıllarda çıkarılan ve gerek teknik elemanların, gerek hizmetlerin örgütlenmesi konusunda çoğu bugün de yürürlükte olan yasa, yönetmelik, genel şartname ya da sözleşme gibi belgelerin hazırlanıp uygulamaya konmasında etkin rol oynadı. Bunlara koşut olarak meslek dernekleriyle Mimarlar Odası’nda yönetim kurulu üyeliği ve başkanlık (1961-63) yaptı.
Alsaç’ın ikinci etkinlik alanı tarihsel mimarlık anıtlarının korunması konusundaki çalışmalarıdır. Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun oluşturulması çalışmalarını yürüttü; Kurulun 1951’deki kuruluşundan 1970’e değin ikinci başkanlık görevinde bulundu. Bu tarihten kuruluşun örgütleniş biçimiyle yetkilerinin yeniden düzenlendiği 1983’e kadar da başkanlığını yaptı. Alsaç, Türkiye Anıt-Çevre-Turizm Değerlerini Koruma (TAÇ) Vakfı’nın da kurucu üyesidir.
1946-48 arasında Türk Yüksek Mimarlar Birliği tarafından Ankara’da çıkarılmakta olan Mimarlık dergisinin yayın yönetmenliğini üstlendi. Ankara İmar Heyeti uzman üyeliğinde (1947-56) bulundu, SBF Şehircilik Enstitüsü’nün yönetim kurulu üyeliğini (1957-63) yaptı.
Alsaç’ın Türk mimarlığında “Serbestleşme Dönemi” olarak adlandırılan 1950-60 arasındaki mimarlık anlayışı üzerinde yönlendirici etkisi olmuştur. Mesleki konularda çeşitli yazıları yayımlanmış, bunlardan biri Türkiye’de nesnel verilerden yola çıkan ilk mimarlık eleştirisi olma niteliğini kazanmıştır. Ayrıca, “Mesken Kanunu Hazırlıkları” (1961) ve “Mahalli İdareler” (1963) adlı yapıtları vardır.
|
Kaynak :
Ü. Alsaç;"Alsaç, Orhan", Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, C.1 s.73, Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları, İstanbul, 1997
|
|