Dördüncü Vakıf Han
1911
- 1926
|
Mimar:
Evkaf Nezareti İnşaat ve Tamirat Dairesi'nin Kemalettin Bey'e yaptırmayı düşündüğü yedi adet iş hanından biridir. 1912'de yapımına başlanan bina savaş nedeniyle yarım kalmış, İstanbul'un işgâli sırasında dışı tamamlanmış ancak içi eksik olarak Fransızlar tarafından "Caserne Victor" adıyla karargâh olarak kullanılmıştır.
Çelik iskelet sisteminde ele alınan yapı, bodrumla birlikte 7 katlıdır. Ön ve yan yüzleri kesme taş, bölme duvarları ve arka yüz tuğla örülüdür. Kırma çatının üzeri asbest levhalarla kaplıdır. Zemin katta, simetrik olarak yerleştirilen iki giriş, "U" biçimli bir pasajın iki ucuna açılır. Bu pasajın dirseklerinde yer alan merdiven ve asansörler üst katlara bağlantı sağlar. Zemin kat ikişer katlı 24 adet dükkâna ayrılmıştır, eş planlı diğer katlarda ise 37'şerden toplam 148 kiralık büro bulunur. Köşelerde, çatı düzeyinde inşa edilen üzerleri kubbeli iki oda, bu bölümün kule görünümü kazanmasını sağlamıştır.
Hanın arka cephesi yalın olarak sıvanıp bırakılmasına karşın ön cephe görkemli bir biçimde düzenlenmişitr. Her cephe diliminin ara kat penceleri sepet kulplu kemerlerle, ikinci, üçüncü ve dördüncü kat pencereleri sivri kemerlerle geçilmiş, üst iki katta üçlü pencereler kullanılmıştır. Cephe, I. Ulusal Mimarlık ülubuna uygun olarak özenle bezenmiştir. Dükkân açıklıklarının iki yanında köşe sütunçeleri, asma kat düzeyinde bezemeli kare levhalar, kemer köşeleri ve kilit taşlarındaki gülçeler, cumbaların taş konsollarında mukarnas, madalyon ve rumi motifleri, birinci kat pencerelerine geçilen Türk üçgenleri, üçüncü kat pencerelerine geçilen mukarnaslı silmeler, dördüncü kat kemer köşelerinde mavi-beyaz-turkuaz çiniler, en üst kat pencere kemerleri aralarında baklava dilimli başlıkları olan mermer sütunlar ve kubbe eteklerindeki mukarnaslı, palmetli kornişler üslubun bezeme anlayışını yansıtır.
Kaynak :
Oktay Aslanapa; Türk Sanatı, İstanbul, 1997.
Metin Sözen; Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarisi, T. İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 1996.
İlhan Tekeli, Selim İlkin; Mimar Kemalettin'in Yazdıkları", Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı Yay., Ankara 1997.
Yıldırım YAVUZ; "Dördüncü Vakıf Han" Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 3, s. 102-103, İstanbul 1994.
Yıldırım YAVUZ; "Kemaleddin Bey" Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 4, s. 521-522, İstanbul, 1994.
|
|