Charles Moore
1925, Michigan
- 1994, Austin, Texas
|
ABD’li mimar.
Postmodernizmin önde gelen mimarlarından olan Moore, eklektik, renkli ve şaşırtıcı bir üslupla özelikle büyük ölçekli yapılar ve kentsel kompleksler üzerinde çalışmıştır.
Princeton ve Michigan üniversitelerinde öğrenim görmüş, 1962’de Berkeley’de, Donlyn Lyndon, Turnbull ve Richard Whitaker ile MLTW adıyla kurduğu ortaklığı, 1967-70 arasında Turnbull ile birlikte New Haven ve San Francisco’da MLTW / Moore –Turnbull adıyla sürdürmüştür. 1970’de Essex’de (Conn.) Charles W. Moore adıyla kurduğu şirket, aynı kentte William Grover ve Robert Harper’la, Los Angeles’ta da John Ruble ve Robert Yudell ile ortak çalışmalar yapmış, gene Los Angeles’tan “Kentsel Yenilikler Grubu”yla birleşerek genişlemiştir. 1962-65 arasında Berkeley’deki California Üniversitesi’nde, 1965-75 arasında Yale Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışan Moore, 1975’ten sonra da Los Angeles’taki California Üniversitesi’nde görev almıştır. Tasarladığı mekanların temel insan gereksinimleriyle mimarlık arasındaki uyumu sağlayabilme arayışının sonucu olduğunu belirten sanatçı, Orinda’daki (Cal.) kendi evinde (1960-62) böyle uyumlu mekanlar yaratmıştır. Evin merkezine aldığı oturma ve yemek mekanını dört kolonla sınırlandırarak özelleştirmiştir. 1964-65’te yaptığı Sea Ranch Evi’nde (Sonoma, Cal.) çıkmayı önemli bir öğe olarak kullanmıştır. Bu tasarımla birlikte Moore’un artık Uluslararası Üslup’tan kesin olarak ayrılmaya başladığı görülür. Orinda’daki eviyle aynı tarihlerde yaptığı tek odalı bir tatil evi olan Bonham Evi ise, 1960’ların “modern aile evi” anlayışına alaycı bakışını yansıtır. Strüktürel öğeleri tarihsel çağrışımlar yapan öğelerle karıştırdığı bu tasarımında tüm geleneklere aykırı ve kimsenin açık, rasyonalist biçimlerden söz edemeyeceği, “kutu” olarak adlandırdığı bir konut gerçekleştirmiştir. Bütçenin kısıtlı olmasından dolayı prefabrike yapı elemanlarıyla tasarladığı ‘Talbert Evi’nde (1964) metal bacaları dış cepheye yerleştiren Moore, Los Angeles’taki apartmanda da (1979) “sokaklar” oluşturmuş ve tek çatı altında pek çok işlevi biraraya getirme düşüncesini geliştirerek katı bir simetri kullanmadan serbest bir plan üzerinde çalışmıştır. 1973-74’te Turnbull ile California Üniversitesinin Santa Cruz kampüsünde öğrenci yurtları, derslikler, küçük bir kütüphane, yemekhane ve diskotekten oluşan dış dünyaya kapalı bir köy imajını çağrıştıran Kresge College’i tasarlamıştır. Tek bir tarihsel biçime bağlı kalmadan geniş bir kompleks yarattığı bu uygulamasında Moore, alışılmış gösterişli ve kararlı kütleler yerine öğrencilere daha uygun düşen köy görünümünde, sokaklarla bağlanmış bir çevre yaratmıştır.
Moore’un en önemli tasarımlarından biri, New Orleans’ta Antik Çağ biçimlerini kullanarak ilginç bir kurgu yarattığı İtalya Meydanı’dır (Piazza d’Italia; 1975-78). Postmodernizmin en iyi örneklerinden sayılan bu meydan, kentin İtalyan kesiminin merkezi haline gelmiştir. Moore İtalya’yı New Orleans’ta kurarken, yarattığı mimari çağrışımlarla da asıl İtalya’nın orada olmadığını hicvetmiştir. Son yıllarda dikkati çeken çalışmalarından biri 1980’de Berlin’deki Tegel Gölü kıyısında gerçekleştirdiği eğlence, dinlence ve konut kompleksidir. Antik Çağ öğeleriyle dekor etkisi yaratan ve Postmodernizmin tüm bileşenlerinin kullanıldığı bir tür mecazi kolaj olarak değerlendirilebilecek bu komplekste Moore, Prusya Klasikçiliği ile bezeli, 19. yüzyılın cam ve demir mimarlığını buharlı gemileri çağrıştıran bir bütünde birleştirmiştir.
|
Kaynak :
M. Ergüler,"Moore, Charles", Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, C.2, S.1294, Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları, İstanbul, 1997.
|
|