Bruno Taut
Königsberg 1880
- İstanbul 1938
|
Alman mimar ve kent plancı.
Toplu konut tasarımlarıyla adını duyurmuş, bir süre de Türkiye'de çalışmıştır. Taut, mimarlığı toplumsal gereksinimleri karşılamaya yönelik bir sanat olarak görmüş, uygulamalarıyla olduğu kadar yazılarıyla da modern mimarlık ilkelerini savunmuştur.
Ortaöğreniminden sonra Königsberg'de Yapı Meslek Okulu'na girmiş, 1901'de okulunu bitirdikten sonra bir süre mimarlık bürolarında çalışmıştır. 1904'te mimar ve kent plancı Fischer'in bürosuna girmiş, 1908'de Berlin'de bir yandan çalışırken bir yandan da üniversitede kent planlama derslerini izlemiştir. 1914'te Berlin'e dönerek kardeşi Max Taut (1884-1967) ve Hoffmann'la birlikte bir büro kurmuş ve güzel sanatlarla uygulamalı sanatlar arasında bir birlik kurmayı amaçlayan Alman Werkbundu adlı örgütün üyesi olmuştur. Taut'un ilk yapıtları onun daha ilerki düşüncelerini hazırlayan denemeler niteliğindedir. Bunların arasında bir sergi için tasarladığı Cam Ev (1914, Köln) adlı pavyon, yeni bir yapı gereciyle yeni biçim araştırmalarına yönelmesi açısından ilgi çekmiştir. I. Dünya Savaşı'ndan sonra çöken karamsarlığı yenmek için meslektaşları arasında yüreklendirici çalışmalara girişmiş, onları barış içinde olacak bir dünya için düşünce üretmeye çağırmıştır. Die Gläserne Kette (Cam Zincir) adıyla bilinen bu çalışma mimarlar arasında kurulmuş bir yazışmadır. Taut'un bu dönemden kalma Alp Dağları'nın tepelerini ya da vadilerini örten, camdan düşsel tasarımları vardır. I. Dünya Savaşı'ndan sonra kısa bir süre için Moskova'ya gitmiş, dönünce de ilk kitaplarını yayımlamıştır. 1921-24 arasında Magdeburg kenti başmimarlığına getirilen Taut, burada konut yerleşmeleriyle kent tasarımı çalışmalarını sürdürmüş, konut üretimi yapan kuruluşların danışmanlığını yapmıştır. 1925'te kurulan Der Ring (Halka) adlı ilerici mimarlar derneğinin üyesi olmuştur. Nazi Partisi'nin yönetime gelmesi üzerine önce İsviçre'ye, sonra da Japon Mimarları Birliği'den aldığı bir çağrıyla bu ülkeye gitmiştir. İlk kez 1916'da Türk-Alman Dostluk Evi yarışmasına katılmak üzere Türkiye'ye gelen Taut, 1936'da Mimarlık Bölümü'ne öğretim üyesi olarak atanmış, Milli Eğitim Bakanlığı mimarı olarak da eğitim yapıları tasarlamıştır. Türkiye'deki başlıca yapıları (1936-38, Ankara), tasarımını 'yla, uygulamasını da Franz Hillinger'le yaptığı Atatürk Lisesi (1937-38, Ankara), Taut Evi (1937-38, Ortaköy, İstanbul), Cumhuriyet Kız Enstitüsü (1938, İzmir) ve 1938'de Atatürk'ün naaşı için Ankara'da yaptığı katafalktır.
Japonya ve Türkiye gibi, mimarlık gelenekleri özgün ülkelerde yaşamış olan Taut bu ülkelerde yerel mimarlıkların ve sanatların çağdaş düşüncelerle bağdaştırılması konusuna eğilmiştir. Özelliklerinden biri de yapılarda renk kullanımı üzerinde duran ilk çağdaş mimar olmasıdır. Resim yapmış, mobilyalar tasarlamış, sinema ve tiyatro için dekorlar hazırlamış, mimarlığın her konusuyla ilgilenmiştir. Bütüncül yaklaşımına toplumsal gereksinmelere yönelik bir içerik katabilmesi onu 20.yüzyılın önde gelen mimarlarından biri yapmıştır
|