Edirne II. Bayezid Külliyesi
1484
- 1488
|
Mimar: Mimar Hayreddin
Yaptıran: Sultan 2. Bayezid
Cami, imaret, hastane, medrese, hamam, mutfak ve erzak depolarından oluşan külliye, Tunca nehri kıyısında 22 bin metrekarelik bir alana kurulmuştur.
Cami
500 metrekarelik alanı kaplayan cami, bütün külliyeye hakimdir. Kubbe çapı 20.55 m dir. Yirmi köşeli kubbe kasnağı bir demir çemberle desteklenmiştir. Caminin iki yanındaki dokuzar küçük kubbeli ve camiye oranla daha alçak inşa edilen tabhaneler camiye kapalıdır. Bu özelliğiyle Erken Dönem Osmanlı mimarisine özgü tabhaneli camilerden, tabhanelerin camilerden ayrı yapılar olarak biçimlendiği Klasik Dönem Osmanlı camileri arasındaki geçişi simgeler.
Kubbenin pandantifleri aşağı kadar uzanır. Taşıyıcı durumdaki duvarlarda dört cephede 5-3-2 düzeninde sınırlı sayıda pencere açılmıştır.
Tabhanelerin ucuna, birbirinden 55 m uzaklıkta yerleştirilmiş minareler 3.25 m çapında, 38 m yüksekliktedir. Bu incelikte minare gövdelerinde ilk kez bu kadar yükseğe ulaşılmıştır. Revaklı şadırvan avlusu da ilk kez 2. Bayezid Camisi’nde ortaya çıkar.
Geometrik bezemeli minber ve mihrap mermerdendir. Ağaç işleme sanatının en görkemli örnekleri arasında yer alan kapı kanatları, dolap ve pencere kapakları geometrik geçmeler, rumî, şakayık, hatayî, kırık dal, sülüs yazı kompozisyonlarıyla bezenmiştir.
Darûşşifa, tıp medresesi, bimarhane
Caminin batısında birbiri ile bağlantılı iki yapı olarak yerleştirilmiştir. Darûşşifa altıgen planlıdır. Büyük kubbeli bölümün çevresinde altı adet küçük kubbeli oda ve beş sedirli sofa vardır. Ortada bir şadırvan yer alır. Bu bölümün önünde revaklı bir dikdörtgen avlu, daha ileride bir tarafı yuvarlak kemerli revaklarla çevrili kubbeli odalardan oluşan bimarhane bulunur. Tıp medresesi ise hastane yapı grubunun kuzeybatı ucundadır. Revakla çevrili kare biçimli şadırvanlı avlunun çevresinde 18 öğrenci hücresi ve bir büyük kubbeli dershane yerlaştirilmiştir.
2. Bayezid Darûşşifası döneminin en önemli sağlık kuruluşlarından biri idi. Bir başhekim, ikinci ve üçüncü hekimler, iki göz hekimi, iki cerrah ve bir eczacı görev yapıyordu.
Akıl hastalarının tedavi edildiği bimarhane, su ve müzik terapisi uygulanan ileri bir kurumdu. Evliya Çelebi, on adet hanende ve sazendenin haftanın üç günü büyük kubbenin altında “hastalara deva” için konser verdiğini yazar.
İmaret
Caminin doğusunda biri 12 öteki 11 büyük kubbeli, avlulu iki yapı bulunmaktadır. Bu yapı topululuğunun imaret ve mumhane olduğu tahmin edilmektedir.
Derya Nüket Özer
Kaynak :
Godfrey Goodwin; “A History of Ottoman Architecture”, s. 143-151, Thames and Hudson, London, 1992.
Oktay Aslanapa; “Osmanlı Devri Mimarisi”, s. 125-133, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 1986.
|
|